نوع مقاله : مقاله پژوهشی
عنوان مقاله English
نویسنده English
In justifying the relationship between the originated and the eternal, Islamic philosophers have regarded the universe as essentially originated and temporally eternal. In contrast, most theologians subscribed to the doctrine of temporal origination and rejected the belief in the eternity of all creation, claiming this interpretation to be in accordance with religious propositions. By relying on his own philosophical principles, such as substantial motion, Mullā Ṣadrā accepted the theologians' view regarding the temporal origination of the universe and considered many religious statements as evidence supporting his claim. However, he confined temporal origination exclusively to the natural world. The present study, which is structured using an analytical-descriptive method, while explaining Mullā Ṣadrā's approach and articulating the difference between his view on temporal origination and those of his predecessors, challenges his restriction of temporal origination to the natural world. It argues that, despite his explicit assertions on this exclusivity, one can by adhering to the theory of the "spirits of meanings" consider all contingents and effects of the Divine Truth as originated through temporal origination.
کلیدواژهها English
نتیجهگیری
1. در دیدگاه متکلمان، تمام عالم اعم از مجردات و مادیات، حادث به حدوث زمانی هستند، به این معنا که در یک زمان خاصی، توسط خداوند متعال از کتم عدم موجود شدهاند،
2. از نظر صدرالمتألهین حدوث زمانی مختص به عالم طبیعت است و موجودات عالم ماده، آن به آن در حال تغییر و حدوث و فنای تدریجی هستند و از ناحیه حق تعالی فیض هستی را دریافت میکنند، اما سایر عوالم، حادث زمانی نبوده گرچه قدیم زمانی نیز نیستند.
3. پس از بررسی در آثار فلسفی و تفسیری صدرالمتألهین میتوان به دست آورد که او با خارج کردن مسئله حدوث عالم از دایره مباحث کلامی و پذیرش و تبیین نظریه ارواح معانی، وجود زمان و در نتیجه حدوث زمانی را در تمامی عوالم خلقی اثبات نموده است.
4. اگرچه صدرالمتألهین بهصراحت حدوث زمانی را مخصوص عالم ماده دانسته و متون دینی را با خود همراه میداند، اما با تکیه بر مبانی روششناسی تفسیری حکمت متعالیه میتوان حدوث زمانی را به تمام کائنات و عوالم فوق آن سرایت داد.
5. با وجود اصرار صدرالمتألهین در این رابطه که حدوث زمانی – که در برابر سکون و عدم تغیر عالم قرار دارد- منحصر در چارچوب عالم ماده است، اما با عنایت به «روح معنای زمان و حدوث» -که از برخی تعابیر ایشان فهمیده میشود- میتوان قائل شد که زمان و حدوث زمانی با حذف خصوصیات مادی و طبیعی آن، قابل انطباق بر مفارقات نیز خواهد بود.
6. سراسر هستی به جز ذات باری تعالی را میتوان حادث به حدوث زمانی غیر از آن معنای موردنظر متکلمان دانست.
