نوع مقاله : مقاله پژوهشی
تازه های تحقیق
بر اساس مطالب مذکور، معلوم شد هیچ یک از سه نظریه عقلگرایی حداکثری، ایمانگروی، و نقدپذیری، فارغ از نقدهایی که به هر یک وارد است، نظریه کاملی نبوده و لذا قابل پذیرش نیست؛ چون در هیچ یک از آنها تفکیکی بین گزارههای نظری و عملی صورت نپذیرفته و عقلانیت همهی بخشهای دین به یکنحو مورد بررسی و مداقه قرار گرفته است. به اعتقاد ما تفکیک منقح ادراکات به حقیقی و اعتباری توسط علامه طباطبایی، تاثیر بهسزائی در فهم گزارههای نظری و عملی دین ایفاء کرده، و معنای عقلانیت هر یک از این دو حوزه را بهتر تبیین خواهد کرد.
بر مبنای نظریهی علامه طباطبایی گزارههای نظری دین یعنی اعتقادات، ذیل گزارههای حقیقی طبقهبندی میشوند، همانطور که گزارههای عملی دین یعنی اخلاق و فقه جزء گزارههای اعتباری قرار میگیرند. برایناساس گزارههای نظری، کاشف از واقعیت خارجی بوده ولی گزارههای عملی، چون اموری اعتباری هستند، جز در مقام عمل هیچگونه مطابقی ندارند. بههمین دلیل عقلانیت گزارههای نظری با عقلانیت گزارههای عملی متفاوت است. عقلانیت گزارههای نظری بهمعنای قابلیت اثبات منطقی مستقیم یا غیرمستقیم آنها از طریق برهان عقلی است. ولی عقلانیت گزارههای عملی دین بهمعنای این است که این گزارهها در جهت رفع نیازهای واقعی انسان و حصول سعادت او جعل شدهاند و تحقق آنها در ظرف عمل موجب فعلیتیافتن سعادت مذکور میشود. بنابراین هم بخش نظری دین اسلام دارای عقلانیت است و هم بخش عملی آن. بخش نظری عقلانی است چون خردپذیر است، ولی اگر خردپذیری را اعم از اثباتپذیری مستقیم و غیرمستقیم بدانیم، همهی گزارهها و باورهای نظری در دین اسلام خردپذیر محسوب میشوند و اگر خردپذیری را به اثباتپذیری مستقیم و مستقل اختصاص بدهیم، گزارههای نظری دو دسته خواهند بود: خردپذیر و خردگریز، و گزارههای خردستیزی وجود ندارد.
عنوان مقاله English
نویسندگان English
Talk about the rationality of religion is considered one of the most important issues in the field of religious studies. Some believe that the rationality of religion is maximal. In their view all religious teachings are directly logical provable. According to another view, the evaluation of religious propositions with the reason is against religion. Therefore, religiosity has no compatible with rationalism and they are contraries. The third group believes that only some religious statements can be substantiated, but all of them can be criticized.
in this article based on theory of Allamah Tabatabaei in real and credit perceptions, we believe that all of the religious propositions are rational,
but the meaning of rationality of theoretical part of religion is different from the meaning of rationality of practical part.
Rationality of theoretical propositions of religion can be evaluated by provability of them. But practical propositions of religion although are indemonstrable by logical arguments, but this did not mean they were not rationality. Because their rationality is proved by the rational ends of them.
کلیدواژهها English
