عقل عاطفی در آموزه های اسلامی با تأکید بر کارکردهای تربیتی-روانشناختی آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار دانشگاه قم

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی شرایط و توانمندی های عقل عاطفی و کارکردهای تربیتی-روانشناختی آن است. این پژوهش از تحقیقات کیفی است و با روش توصیفی – تحلیلی، به این مساله پرداخته است که چگونه می توان کارکرد عقل را ارتقا داد؟ و پرورش هماهنگ دو بعد شناختی و عاطفی عقل چه آثار تربیتی- روانشناختی خواهد داشت؟. نتایج این تحقیق نشان داد که در آموزه های امام علی(ع)، عقل در برابر عاطفه نیست بلکه سرچشمه آن است، و تاکید بر این است که جهت بهینه سازی کارکرد عقل باید با کمک گرفتن از وحی، علم و تجربه، بعد شناختی و عاطفی به صورت هماهنگ، پرورش یابد. از جمله کارکردهای پرورش هماهنگ جنبه های شناختی و عاطفی عقل، رشد شناختی توام با گرایش محبتی به خدا، انسانها، خود، جهان هستی، زندگی و فضائل انسانی است که متربی را به عملکردهای شایسته و مطلوب سوق می‌دهد و زمینه را برای نیل به حیات قرب و رضوان الهی فراهم می آورد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Emotional wisdom in the teachings of Islam with an emphasis on educational-psychological functions

نویسنده [English]

  • Ali Naghi Faghihi
Associate professor of University of qom
چکیده [English]

Emotional wisdom in the teachings of Imam Ali (AS) with an emphasis on pedagogical-psychological functions
Ali Naghi Faghihi
Abstract
This study examines the pedagogical-psychological conditions and capabilities and functions of its emotional wisdom. This study used qualitative research with descriptive - analytic method, to deal with the problem is how to promote the function of reason? And fostering coordination of both cognitive and emotional intellect Educational Psychological what will work? The results showed that the teachings of Imam Ali (AS), but its source is not reason against emotion, And stressing the need to optimize performance with the help of revelation, wisdom, knowledge and experience, cognitive and emotional harmony, be nurtured Education Coordinator cognitive and emotional aspects of the functions of the intellect, cognitive development trend with the love of God, man, world, universe, life and human virtues The desirable trainee to function properly and lead a life of closeness and pleasure grounds to attain God provides.
Keywords: reason, emotion, synchronization, Educational psychological functions

کلیدواژه‌ها [English]

  • Emotional wisdom
  • rational abilities
  • Educational psychological functions

قرآن کریم، (1415). ترجمه محمدمهدی فولادوند. تهران: دارالقرآن الکریم‏.

1. ابن ابی الحدید. (1404). شرح نهج البلاغه. قم: مکتبه آیت الله مرعشی نجفی.

2. ابن ابی‏جمهور، محمد بن زین الدین. (1403). عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة. قم: دارسیدالشهداء للنشر.

3. صدوق، محمد بن علی. (1362). خصال. قم: جامعه مدرسین.

4. ــــــــــــــــــــــــ. (1378). عیون اخبار الرضا×. تهران: نشر جهان.

5. ــــــــــــــــــــــــ. (1385). علل الشرایع. قم: کتابفروشی داوری.

6. ــــــــــــــــــــــــ. (1403). معانی الاخبار. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

7. ــــــــــــــــــــــــ.(بی تا). من لا یحضره الفقیه. تحقیق علی اکبر الغفاری. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

8. برقی، احمد بن محمد بن خالد. (1371). المحاسن. قم: دارالکتب الاسلامیه.

9. برونو، فرانک. (1373). فرهنگ توصیفی اصطلاحات روانشناسی. تهران: طرح نو.

  1. پاینده، ابوالقاسم. (1382). نهج الفصاحه. تهران: دنیای دانش.
  2. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد. (1410). غررالحکم و درر الکلم. قم: دارالکتاب الاسلامی.
  3. جوادی آملی، عبدالله. (1392). شریعت در آینه معرفت. قم: نشر اسراء.
  4. ــــــــــــــــــ. (1396). تفسیر تسنیم. قم: نشر اسراء.
  5. حرانی، حسن بن علی. (1404). تحف العقول. قم: جامعه مدرسین.
  6. حرعاملی، محمد بن حسن. (1409). وسائل الشیعه. قم: آل البیت×.
  7. دشتی، محمد. (1381). ترجمه نهج البلاغه. قم: موسسه تحقیقاتی امیرالمومنین×.
  8. دیلمی، حسن بن ابی الحسن. (1412ق). ارشاد القلوب. قم: انتشارات شریف مرتضی.
  9. راوندى کاشانى، فضل الله بن على، (بی تا)، ‏النوادر( للراوندی)، قم: دار الکتاب.
  10. رضی، محمد بن حسین. (1414). نهج البلاغه. تحقیق و چاپ صبحی صالح. قم: هجرت.
  11. طباطبایی، محمدحسین. (1417). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  12. عروسى الحویزى، عبد على بن جمعة. (1415). تفسیر نورالثقلین. قم: اسماعیلیان.
  13. فتال نیشابوری، محمد بن احمد. (1375). روضه الواعظین. قم: رضی.
  14. فصیحی، امان الله. (1398). بررسی کارآمدی نظریه کارکرد گرایی. معرفت فرهنگی اجتماعی. سال اول. شماره دوم. ص 109 ـ 131.
  15. فقیهی، علی نقی. (1389). نگرشی نو بر تاریخ فلسفه. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  16. قرشی، علی اکبر. (1371). قاموس قرآن. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
  17. کراجکی، محمد بن علی. (1410). کنزالفوائد. قم: دارالذخائر.
  18. کلینی، محمد بن یعقوب. (1407). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  19. لیثى واسطى، على بن محمد. (1376). عیون الحکم و المواعظ( للیثی). قم: دارالحدیث.
  20. مجلسی، محمدباقر. (1403). بحارالانوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  21. ــــــــــــــــــ. (1404). مرآه العقول. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  22. محمدی ری شهری، محمد و همکاران. (1386). خردگرایی در قرآن و حدیث. ترجمه مهدی مهریزی، قم: مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی.
  23. مصباح یزدی، محمدتقی. (1394). فلسفه اخلاق. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى (قدس سره).
  24. مظفر، محمدرضا. (بی تا). اصول فقه. قم: دفتر نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین.
  25. مفید، محمد بن محمد. (1414). تصحیح الاعتقادات الامامیه. قم: کنگره شیخ مفید.
  26. مکارم شیرازی، ناصر. ( 1374). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
  27. نوری، حسین بن محمد تقی. (1408). مستدرک الوسائل. قم: آل البیت×.
  28. ورام بن ابی فراس، مسعود بن عیسی. (1410). مجموعه ورام. قم: مکتبه فقهیه.
  29. هدایتی، محمد؛ شمالی، محمدعلی. (1388). جستاری در عقل نظری و عقل عملی. نشریه معرفت فلسفی. سال ششم. شماره سوم. ص262-213.