نوع مقاله : مقاله پژوهشی
تازه های تحقیق
فخررازی رؤیت بعد از مرگ را در ظرف آخرت ممکن میداند. دیدگاه او با آنکه ظاهراً همسان اشاعره است، اما از کیفیتی متفاوت برخوردار است؛ چرا که وی رؤیت خدا در آخرت را نوعی کشف از طریق حس ششم یا ادراکات مافوق حسی میداند، یعنی اگـر آن چیز دارای شکل و صورت باشد، کشف آن با شکل و صورت محقق شده و بالعکس اگر بیشکل و صورت باشد، این انکشاف منزّه از شکل و صورت داشتن پدید میآید. در نهایت نظـری را پذیرفت که مبتنی بر سخنان ائمه (علیهمالسلام) بود و سرانجام در اواخر عمر رؤیت را همان کشف تام میداند و نکته بسیار مهم اینکه انکشاف در مجردات را بینیاز از حواس دانسته و اعتقاد دارد که ایـن حالت برای نفوس پاک بدون جهت خاص مکانی یا زمانی براساس حقیقت هر چیزی ایجاد میشود. از اینجاست که میتوان به اوج شکوفایی و شخصیت قوی استدلالگرایانه علامه حلّی در پاسخ به استدلال و شبهات کسانی است که رؤیت پروردگار را با چشم سر امکانپذیر میدانند، پی برد. مقایسه آثار این دو متکلم بزرگ شیعی و اشعری که هردو از پیشکسوتان طرح تفصیلی بحث در موضوع رؤیت خدا هستند، زوایای پنهان و مهمی را از ماهیت کلام شیعی و اشعری برای ما آشکار میسازد.
نتیجه آنکه جایگاه حس ششم در دیدگاه اخیر فخررازی همسانی بسیار نزدیکی با مقوله رؤیت قلبی علامه حلّی دارد، چرا که هر دو برپایه ادراکات غیرحسی بنا شده است.
با نگاهی اجمالی به آرای ویلیام آلستون درباره تجربه دینی، میتوانیم نتیجه بگیریم که به کمک نظرات متفکرین شیعی، نظرات فلاسفه جدید غرب با دیدگاه فکری آلستون را بهتر بفهمیم و نیز با نگاه تطبیقی بین نظرات فلاسفه جدید غرب با متکلمین اسلامی به فهم بهتری از مسئله رؤیت الهی نائل شویم.
عنوان مقاله English
نویسندگان English
Based on narration, Ash'ari scholars believe that God can be seen and believers can see God with their eyes in the hereafter. This opinion of Ash'areh faced changes in their historical process of thought. Fakhr Razi is one of the Ash'ari thinkers whose theory is different from the Ash'aris before him due to the development of his spiritual and historical conditions. He considered the vision of God in the hereafter as a kind of sixth sense or intuition, and in this way, he accepted the view accepted by Imamiyyah centuries ago in the light of the teachings of the Ahl al-Bayt (Alaihem al-Salam). Allameh Heli is the first Shia theologian who seriously criticized the views of the Ash'aris in his various works. The present study aims to express and compare the thoughts of these two great Shia and Ash'ari theologians, which reveals hidden and important aspects of the nature of Shia and Ash'ari theology. The result is that the position of the sixth sense in Fakhr Razi's latter view has a very close similarity with Allameh Heli's belief in God’s being visible by heart intuition. That’s because both are based on non-sensory perceptions.
کلیدواژهها English
قرآن کریم
