نوع مقاله : مقاله پژوهشی
تازه های تحقیق
در این پژوهش، کرامت انسان در اسلام با محوریت سه شاخص عمدهی خلافت الهی، تقوا و لقاء الهی و رابطه این شاخصها با اسماء الهی موردبررسی قرار گرفت. مجموع مباحث با بهرهمندی از آرای آیتالله جوادی آملی (حفظهالله) در سه محور ارائه شد: الف- رابطه هر شاخص با کرامت الهی؛ ب- رابطه هر شاخص با اسماء الهی؛ ج- رابطه ارتقاء درجات کرامت انسان بر محور ارتقاء در درجات هر شاخص. در تبیین شاخص خلافت مشخص شد که اولاً خلافت الهی منشأ و سند کرامت الهی است؛ ثانیاً خلافت الهی با درجات متعدد آن، مبتنی بر علم به اسماء الهی است؛ لذا خلافت الهی برای انسان با علم به اسماء الهی و مظهریت از اسماء محقق میگردد؛ ثالثاً تشکیکی بودن علم به اسماء الهی، خلافت مبتنی بر آن را نیز مشکک میسازد و بهتبعآن کرامت نیز که مبتنی بر خلافت است، مشکک میگردد.
در تبیین شاخص تقوا، در بررسی رابطه تقوا با کرامت، معلوم شد که انسان با مراعات جزء اول تقوا که صیانت ذات از آلودگیهاست به پستی و خواری که ضد کرامت است، تن در نمیدهد و درصدد تحصیل صفت سلبی کرامت بر میآید که با نزاهت از پستی طبیعت ملازم است و با مراعات جزء دوم تقوا که تحصیل فضایل است، به صفت ایجابی کرامت روی میآورد که با ارتقاء به ماوراءطبیعت همراه است. علاوهبرآنکه کرامت در نزد خداوند متعال بر تقوا متوقف گردیده است؛ یعنی کرامت در وجود و عدم، حدوث و بقاء و شدت و ضعف تابع تقوا است؛ زیرا اگر شیئی بر شیء دیگر متوقف بود معنای توقف طبیعی و حقیقی آن است که شیء متوقف در همه مراحل یادشده بر متوقفعلیه تکیه کند.
در بیان رابطه تقوا با اسماء الهی مشخص شد تقوا و مراتب آن وابسته به معرفت و مراتب آن است که این موضوع در بستر معرفت به اسماء الهی با مراتب آن متبلور میگردد. علاوه بر اینکه تقوا که توشه مسافرت به سوی خداست تا لقاء الهی امتداد دارد و ازآنجاکه لقاء ذات ممکن نیست، این حقیقت در قالب لقاء اسماء الهی واقع میشود. در بررسی رابطه ارتقاء درجات کرامت انسان بر محور ارتقاء در درجات تقوا نیز مشخص شد کرامت مبتنی بر تقواست که موضوعی مشکک است. این ویژگی به کرامت هم سرایت میکند. همچنین کرامت در وجود و عدم، حدوث و بقاء و شدت و ضعف تابع تقوا است و تقوا هم در امور یاد شده تابع علم و معرفت و ایمان و عمل صالح است و هریک از این امور نیز مشکک بوده و درجات بیشماری را برای انسان در تقوا و کرامت رقم میزنند. در تبیین شاخص لقای الهی نیز معلوم شد اولاً لقاء الهی از بزرگترین کرامات الهی نسبت به بندگانش قلمداد گردیده است و معراج انبیاء و اولیاء نیز با توجه به درجات آنها در همین موطن شکل میگیرد؛ ثانیاً لقاء الهی ارتباط وثیق با اسماء الهی دارد؛ چراکه با توجه به آیات و روایات و مبانی عقلی و نقلی، لقاء الهی در ضمن شرایطی و در قالب درجاتی با چشم دل امکانپذیر است؛ اما از آنجا که این حقیقت در قالب لقاء ذات او که بسیط محض است ممکن نیست، در قالب لقاء اسماء الهی با مراتب آن ممکن خواهد بود؛ ثالثاً کرامت انسان با توجه به درجات لقاء الهی، دارای درجات متعدد خواهد بود.
موضوعات
عنوان مقاله English
نویسندگان English
One of the most important criteria in humanology is undoubtfully the “Greatness (Kirama)”. Human’s greatness is alongside its completion. Moreover, the concept of exaltation -as part of completion and greatness- shows a horizontally ascent in the degrees of completion and greatness. That’s why we witness differences, on one hand, in humans’ degrees of greatness originated from descent movement (Seir Nozoul) and human’s intrinsic greatness; and on the other hand, to his aquired greatness in upward movement. An important problem in the investigation of human’s greatness is explaining the indexes of greatness in Islam and the relation of each index with God’s attributes. Based on Ayatollah Javadi Amoli’s views in a descriptive-analytic method, this article explains the indexes of human’s greatness as well as their relation with God’s attributes. The three indexes are the result: God’s caliphate, wariness and meeting God. Investigating the indexes, their firm relation with God’s attributes is proved since their accomplishment deponds on human epitome of God’s attributes.
کلیدواژهها English
قرآن کریم
