Reason and Religion

Reason and Religion

Aspects of central justice in the Islamic confrontation with the problem of evil

Document Type : Original Article

Author
- Assistant professor, department of Islamic knowledge, Masjed Solaiman Branch, Islamic Azad University, Iran, Sadeq.khoshkhoo@gmail.com
Abstract
In facing the problem of evil, various theoretical and practical approaches have been adopted by different individuals and groups outside of the scope of Islamic thinkers. Many of these approaches have defects since they lack the idea of justice as the center of gravity of the universe to justify problem of evil and dispel or answer some of them. The basic problem of this article is that "by rereading the legacy of Islamic thinkers, what doctrine can be found in facing the problem of evil that will be the axis of unity and comprehensiveness of their views?"; Also, "what dimensions and levels does the mentioned common axis include and how is it better than the opposing viewpoints?" Theses are other issues that are followed in this article. It has been demonstrated that justice is the focal response of Islamic thinkers to the quesions. Also different levels of it in the total realm of Islamic theology were explained. From a theoretical point of view, the just system of creation, legislation and punishment issued by the Most High is derived from His just knowlegable image and is in accordance with it, and also in distinguishing true good and evil, the justice of human insight has an important role. In practical confrontation with evil and establishing a just social system, human moral and behavioral justice is a factor that plays a significant role.
 
Keywords

Subjects


  1. قرآن کریم

    نهج البلاغه، (1368)، شرح و ترجمه: فیض الاسلام اصفهانی، تهران، سازمان چاپ و انتشارات فقیه.

    1. آنتز مایز، لوییس، (1372)، آفریدگان جهان نو، ج 1، گروه مترجمان، تهران، نشر مرکز.
    2. ابن‌ابی‌جمهور، محمد بن علی، (۱۴۰۳ ق)، عوالی اللئالی، قم، سیدالشهداء.
    3. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، (1404الف)، التعلیقات، تحقیق: عبدالرحمن بدوی ، مکتب الاعلام الاسلامی.
    4. ______________________، (1404ب)، الشفاء (الالهیات تصحیح: سعید زائد، قم، مکتبة آیة‌الله المرعشی.
    5. ______________________، (1363)، المبدأ والمعاد، به اهتمام عبدالله نورانی، تهران، مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک‌گیل با همکاری دانشگاه تهران.
    6. ______________________، (1400ق)، رسائل ابن‌سینا، قم، انتشارات بیدار.
    7. افتخارزاده، سیدحسن، (1395)، شرور و عدل الهی، مجله سفینه، تابستان1395، صص. 34-53
    8. بستانی، قاسم؛ بهشتی، فاطمه، (1394)، "شاخصه‌های عدالت در اندیشه سیاسی علوی"، عقل و دین، بهار و تابستان1394، صص7-24.
    9. پترسون، مایکل، (1374)، عقل و اعتقاد دینی، ترجمه: ابراهیم سلطانی و محمد نراقی، تهران، طرح نو.
    • _____________، (1377)، عقل و اعتقاد دینی، ترجمه: ابراهیم سلطانی و محمد نراقی، تهران، طرح نو.
    • جوادی آملی، عبدالله، (1374)، تبیین براهین اثبات خدا، قم، نشر اسراء.
    • ________________، (1363)، ده مقاله پیرامون مبداً ومعاد، تهران، انتشارات الزهراء.
    • ________________، (1387)، تفسیر انسان به انسان، قم، اسراء.
    1. حرانی، حسن بن علی، (1393)، تحف العقول، قم، مؤسسه فرهنگی دارالحدیث.
    • حر عاملی، محمد‌بن حسن، (1385)، وسائل الشیعة، قم، مؤسسه نشر اسلامی.
    1. حلی، حسن بن یوسف، (بی­تا)، انوار الملکوت فی شرح الیاقوت، قم، نشر رضی.
    2. ____________________، (1395ق)، دلایل الصدق، قم، کتابفروشی بصیرتی.
    • خسروپناه، عبدالحسین، (1394)، کلام جدید با رویکرد اسلامی، تهران، نشر معارف.
    • سبحانی، سید جعفر، (1420ق)، محاضرات فی الالهیات، قم، مؤسسه الامام الصادق (علیه‌السلام).
    • سراج، علی اکبر؛ بهشتی، احمد؛ واله، حسین، (1397)، "معضل شرّ و ارتباط آن با جبر و اختیار از دیدگاه فخر رازی"، عقل و دین، پاییز و زمستان، صص7-24
    • سلیمانی، فاطمه، (1385)، "عدالت در آفرینش، ارزیابی نظرات برخی از فیلسوفان دین غربی بر مبنای فلسفه اسلامی"، مشکاة النور، پاییز 1385، صص 40-70.
    • سهروردی، شهاب الدین، (1375)، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج 1، تصحیح کربن و نصر، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    • سید مرتضی، (علم‌الهدی)، (1411ق)، الذخیرة فی علم الکلام، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
    • شریفی‌دوست، حمزه، (1392)، کاوشی در معنویت‌های نوظهور، تهران، دفتر نشر معارف.
    1. طوسی، محمدبن حسن، (1400ق)، تمهید الاصول در علم کلام اسلامی، تهران، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
    • طباطبایی، محمدحسین، (1390ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، (1،2،3،5،13،15،17)، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
    • ____________________،(1387) ، شیعه، به کوشش سیدهادی خسروشاهی، قم، بوستان کتاب.
    1. طبرسی، علی بن حسن بن فضل، (1392)، مشکاة الأنوار فی غرر الأخبار، ج 1، مترجم: مهدی هوشمند، قم، دارالثقلین.
    • کلینی، محمدبن یعقوب کلینی رازی، (1401ق)، الکافی (ج 1)، تصحیح: علی اکبر غفاری، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات.
    1. مقداد‌بن عبدالله سیوری حلی (فاضل)، (بی­تا)، ارشاد الطالبین، قم، کتابخانه آیت‌الله نجفی.
    2. مصباح یزدی، محمدتقی، (1379)، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، تهران، شرکت چاپ و نشر بین الملل.
    3. ملاصدرا، محمدبن ابراهیم، (1387)، المظاهرالإلهیة فی أسرار علوم الکمالیة، تصحیح: سید محمد خامنه‌ای، تهران، بنیاد حکمت صدرا.
    4. _______________________، (1981م)، الحکمة المتعالیة فی الاسفار الاربعة العقلیة، (ج2و7)،الطبعة الثالثة، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
    • _______________________، (1360)، الشواهد الربوبیة، تحقیق و تصحیح و مقدمه: سیدجلال آشتیانی، مشهد، نشر دانشگاهی مشهد.
    1. _______________________، (1354)، المبدأ و المعاد، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.
    • _______________________، (1363)، مفاتیح الغیب، تصحیح: محمد خواجوی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    • ناصری صدر، ذوالفقار، (1399)، "عدالت وجودی و مساله شرّ"، پژوهشهای مابعدالطبیعی، بهار و تابستان1399، صص 69-94.
    • نصری، عبداله، (1386)، فلسفه آفرینش، تهران، نشر معارف