معضل شر و ارتباط آن با جبر و اختیار از دیدگاه فخر رازی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

2 استاد دانشگاه آزاد اسلامی و احد علوم و تحقیقات

3 دانشیار دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

چکیده
در میان اندیشمندان اشعری، فخر رازی گاهی همچون فیلسوفان از عدمی بودن شرور دفاع کرده و زمانی همچون متکلمین از وجودی بودن آن خبر داده است؛ جهد فراوان داشته تا نشان دهد آدمی هیچ بهره‌ای از اختیار ندارد و در عالم چیزی به جز جبر نیست.
قرائت خاص او از توحید افعالی منجر شده تا مهمترین قواعد فلسفی همچون علیت، نظام اسباب و مسببات، قاعده الشی مالم یجب لم یوجد و قاعده الواحد را باطل اعلام کند و برآیند این کارها به جبر در اعمال آدمی منجر شده است و روابط شرور با انسان به زنجیر کشیده را فقط در انتساب افعال زشت و قبیح انسان به خدا جستجو می‌کند و بدین سان خود را از پرسش‌های کشنده می‌رهاند؛ ولی نه در حل معضل شرور توفیق یافته نه قرائت صحیحی از توحید افعالی داشته است و نه انسان را مسؤل اعمال خود می‌داند و نه پیوند انسان به زنجیر کشیده با شرور را تبیین کرده است و سرنوشت این انسان را از بدو تولد تا فرجامش از« قبل تعیین شده» می-داند که قابل دگرگونی نیست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The problem of evil and its relationship with determinism and freewill from fakhr-e-razi' perspective

نویسندگان [English]

  • AliAkar Seraj 1
  • Ahmad Beheshti 2
  • Hosein Valleh 3
1 PhD student of philosophy and Islamic theology, Islamic Azad University, Sciences and Research Branch of Tehran.
2 Professor of philosophy and Islamic theology of Islamic Azad University, Sciences and Research Branch of Tehran.
3 Associate professor of ShahidBeheshtiUniversity. hosainvaleh@yahoo.com
چکیده [English]

Among Ashari thinkers, Fakhr-e-Razi sometimes as a philosopher, considers evil to be non-existential, and in other occasions claims it is existential, just like a theologist. He tirelessly tries to show that human beings have no free will and there is nothing in the world but determinism.
His particular view on unity of divine acts, leads to declining some of the most important philosophical principles, like causality, system of the causes and effecteds, cause-effect necessity, Al-Wahid rule, etc.
As a consequence of these beliefs, free will is denied, and the only way to explain why this constrained human being commits evil acts, is to attribute these actions to God, so avoiding fatal questions. But he neither succeeds in solving the problem of evil, nor delivers a correct interpretation of the unity of divine acts. He doesn’t consider human beings responsible for their actions, and can not explain the relationship between human beings and evil. He also believes that a person’s destiny from birth to death is pre-determined and therefor unchangeable

کلیدواژه‌ها [English]

  • "fakhr-e-razi"
  • "good and evil"
  • " unity of divine acts"
  • "casuality"
  • "cognation"
  • "determinism and freewill"
  • "decree and ordinance of God"