فلسفه
1. تبیین مقوله‌های تفسیری ابومسلم در مجمع‌البیان و نقدهای علامه بر آن

مسلم صالحی زاده؛ احمد بهشتی؛ علی‌رضا مختاری

دوره 12، شماره 22 ، بهار و تابستان 1399، ، صفحه 163-176

چکیده
  این نوشتار بر آن است که به‌نقد و بررسی برخی آرای تفسیری ابومسلم مستخرج از مجمع‌البیان، با تأکید بر نظرات ارزشمند علامه طباطبایی بپردازد. علامه پس از ذکر نظر خویش گاهی نظر مخالف خود را با بیان نام ابومسلم ارائه کرده و گاهی اشاره‌ای به نام او نکرده‌ و با دلایل متقن به رد نظرات  ابومسلم پرداخته است. در این جا آن نظراتی مطرح‌شده که ...  بیشتر

2. تحلیل انتقادی مغایرت شواهد دینی با ادله تناهی آثار علل جسمانی از نگاه حکیم سبزواری و علامه طباطبایی

عبد العلی شکر؛ علیرضا فارسی نژاد

دوره 11، شماره 20 ، بهار و تابستان 1398، ، صفحه 49-74

چکیده
    از جمله مباحثی که ریشه در کلمات فلاسفه پیشین دارد، بحث از علل مادی و جسمانی است. فلاسفه بر این عقیده­اند که علل جسمانی نمی‌تواند دارای آثار نامحدود باشد. برای اثبات این ادعا، به لزوم «وضع و محاذات» به عنوان شرط تاثیر این علل تمسک جسته­اند. برخی از حکمای متاخر نظیر حاجی سبزواری و علامه طباطبایی علاوه بر این برهان، از «حرکت ...  بیشتر

3. مروری انتقادی بر نوع مواجهه علامه طباطبایی در تفسیر با تکیه بر عصمت انبیا

مهدی حسینی شیروانی؛ فرهاد ترابی

دوره 11، شماره 20 ، بهار و تابستان 1398، ، صفحه 231-256

چکیده
    علامه طباطبایی در مقدمه تفسیرالمیزان بر این باور است که شماری از مفسران قرآن کریم، عقاید کلامی خود را بر آیه­های قرآنی تحمیل کرده، وآن چه که با عقاید مذهبی آنان ناسازگار نموده است، به تأویل برده­اند، و در حقیقت، نمی­توان چنین تبیینی را تفسیر نام نهاد. حال این پرسش مطرح است که آیا علامه، با وجود هشدار دیگر­ان از فرو غلطیدن ...  بیشتر

4. عقلانیت دینی بر اساس نظریه ادراکات حقیقی و اعتباری علامه طباطبایی

محمد مهدی کمالی؛ محمد اسحاق عارفی؛ محمد هادی کمالی

دوره 11، شماره 20 ، بهار و تابستان 1398، ، صفحه 257-279

چکیده
    بحث از عقلانیت دین یکی از مهمترین مباحث در حوزه دین پژوهشی به شمار می‌آید. بعضی قائل به عقلانیت حداکثری بوده و تک­تک آموزه‌های دینی را مستقیماً قابل اثبات منطقی دانسته‌اند. دقیقاً در نقطه­ی مقابل، دیدگاهی است که معتقد است سنجش گزاره‌های دینی با عقل، تقابل با ایمان­گروی داشته و دینداری هیچ سنخیتی با عقل­گروی ندارد. بعضی ...  بیشتر

5. مختصات عقلانیت فطری از منظر علامه طباطبایی

مهدی جلالوند؛ اسحاق طاهری؛ محمد سعیدی مهر

دوره 10، شماره 18 ، بهار و تابستان 1397، ، صفحه 7-28

چکیده
  عقلانیت یکی از موضوعات معرفت شناسی است که درباره آن نظرات مختلف و گاه متضادی از سوی اندیشمندان ارائه شده است. علامه طباطبایی نیز با غور در معارف دینی رویکرد خاصی در مباحث عقلی برگزیده و با ادله ای محکم که برخاسته از باور راسخ ایشان بوده، رویکردهای مطرح دیگری را به چالش کشیده است. این مقال، ضمن ارائه تعریفی مبسوط از عقل و بیان اقسام آن، ...  بیشتر

6. نقد مبانی اندیشه‏های وهابیت با تأکید بر دیدگاه‏های علامه طباطبائی در تفسیر المیزان

کاوس روحی؛ نصرت نیل ساز؛ لیلا مرادی

دوره 9، شماره 17 ، پاییز و زمستان 1396، ، صفحه 23-46

چکیده
  وهابیت جریانی فکری سیاسی است که در قرن اخیر ظهور کرده است. این جریان دیدگاه‏های نوظهوری در برداشت از قرآن داشته و مانند هر مکتب فکری بر مبانی و پیش‏فرض‏هایی تکیه دارد و نخستین گام برای بررسی درستی یا نادرستی یک نحله فکری، تحلیل و نقد مبانی آن است. این مقاله با هدف مشخص کردن میزان اعتبار پیش‏فرض‏های وهابیت با محوریت اندیشه های ...  بیشتر

7. جایگاه عقل در دین شناسی از دیدگاه علامه طباطبایی و ابن ‏تیمیه

علی اله بداشتی؛ محسن پیرهادی

دوره 9، شماره 16 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 7-30

چکیده
  یکی از مباحث مهم در دین شناسی جایگاه عقل در درک معارف دینی است، در پژوهش پیش رو تلاش می‌شود جایگاه عقل از دیدگاه ابن تیمیه و علامه طباطبایی مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد، تا نقاط قوت وضعف دو دیدگاه روشن شود. ابن تیمیه معتقد است گاهی عقل بر قوه‏ای گفته می‌شود که انسان با آن تعقل می‌کند، چنانکه بر علوم و اعمالی که با آن قوه حاصل شده نیز ...  بیشتر